Cấu tạo của đĩa đệm? Đĩa đệm nằm ở đâu, có chức năng gì?

Đĩa đệm là bộ phận nằm ở giữa hai đốt cột sống giúp cho cột sống hoạt động được linh hoạt, giảm áp lực, tổn thương. Vậy, cấu tạo của đĩa đệm như thế nào? Đĩa đệm nằm ở đâu, có chức năng gì? Những bệnh lý thường xảy ra ở đĩa đệm là gì? Tất cả những thắc mắc này được giải đáp ngay sau đây, cùng tìm hiểu nhé!

Đĩa đệm là gì? Nằm ở đâu?

Đĩa đệm là miếng lót (miếng đệm) nằm ở giữa hai đốt cột sống. Có hình dạng tròn, như viên nang phẳng. Đĩa đệm có đường kính khoảng 2,54cm, dày khoảng 1/4 đường kính (0,635cm). Tổng chiều dài của tất cả đĩa đệm bằng 1/4 chiều dài cột sống. Chiều dài và kích thước của các đĩa đệm theo thời gian giảm dần do thoái hóa, mất nước.

Tổng số đĩa đệm của người trưởng thành không bị bệnh lý về cột sống là 23. Khi bất kỳ một đĩa đệm nào bị tổn thương thì đều gây ra tình trạng đau nhức ở chính vị trí đĩa đệm đó và dây thần kinh xung quanh.

Vị trí đĩa đệm chịu nhiều áp lực nhất là đĩa đệm cổ và đĩa đệm ở vùng thắt lưng. Vì thế đĩa đệm ở hai vị trí này thường bị tổn thương, thoái hóa cao hơn so với đĩa đệm ở vị trí khác.

Đĩa đệm

Cấu tạo của đĩa đệm

Mỗi đĩa đệm gồm có các thành phần sau:

Nhân nhầy

Nhân nhầy chính là hoạt dịch lỏng, trong suốt và hơi nhầy. Thành phần cấu tạo của nhân nhầy là proteoglycans. Thành phần của mỗi proteoglycans chủ yếu là nước, ngoài ra còn có dermatan sulphate, kratos sulphate, hyaluronic acid…

Hàm lượng nước trong nhân nhầy ở mỗi độ tuổi là khác nhau, trẻ nhỏ, người trưởng thành là 80%, còn người già khoảng 60%.

Bao xơ

Bao xơ bao bọc lấy nhân nhầy, bảo vệ đĩa đệm và duy trì cột sống ở vị trí cân bằng. Bao xơ có cấu tạo là những sợi collagen có độ đàn hồi cao.

Bao xơ đĩa đệm và nhân nhầy khớp với nhau tạo thành hai trụ đồng tâm. Bên ngoài đĩa đệm có đĩa cuối sụn khớp giúp cố định đĩa đệm vào hai đốt sống trên dưới.

Tấm sụn ở tận cùng

Nằm ở giữa lớp ngoài bao xơ và mâm sụn thân sống. Tấm sụn được cấu tạo từ 4 thành phần, đó là canxi, nước, collagen và proteoglycans. Tấm sụn giúp cho bề mặt sụn, thân đốt sống không bị nhân nhầy chèn ép, đồng thời bảo vệ đĩa đệm không bị nhiễm khuẩn.

Cấu tạo của đĩa đệm

Đĩa đệm có chức năng gì?

Đĩa đệm là bộ phận đóng vai trò quan trọng trong cơ thể. Các đĩa đệm cột sống có nhiều chức năng nhưng quan trọng nhất là 3 chức năng sau:

Chịu áp lực và phân tán áp lực

Đĩa đệm nằm ở giữa hai đốt sống, đóng vai trò là miếng đệm giúp hai đốt sống không bị va chạm, bào mòn, tổn thương và tăng khả năng trượt. Các đĩa đệm chịu áp lực và phân tán lực để các hoạt động của cột sống được diễn ra trơn tru. Bởi mỗi khi cơ thể vận động hoặc diễn ra bất cứ hoạt động gì thì các đốt sống cũng sẽ bị nén, xoắn lại.

Liên kết các đốt sống với nhau

Đĩa đệm đan xen giữa các đốt sống đóng vai trò liên kết. Ngoài ra, hệ thống dây chằng, gân cơ gia cố thêm để tạo thành cột sống hoàn chỉnh với đường cong sinh lý vững chắc. Các đĩa đệm xen kẽ giúp cho cột sống dễ dàng xoay chuyển, hoạt động linh hoạt hơn và giúp cơ thể trụ vững.

Hỗ trợ quá trình trao đổi chất của cơ thể

Thông qua màng của vòng sợi, đĩa đệm hỗ trợ quá trình trao đổi chất của cơ thể thông qua việc khuếch tán chất dinh dưỡng.

Chức năng khác

Ngoài 3 chức năng chính, đĩa đệm còn giúp:

  • Giảm chấn thương cột sống
  • Chống đỡ sức nặng của toàn bộ phần đầu

Những bệnh lý thường xảy ra ở đĩa đệm

Đĩa đệm cột sống là bộ phận phải chịu rất nhiều áp lực và ma sát giữa hai đốt sống cạnh nhau nên dễ bị tổn thương, gây ra một số bệnh lý sau:

  • Đĩa đệm bị căng: Xảy ra khi cơ thể bị bất cứ chấn thương nào đó, chẳng hạn bị bị bong gân, giãn dây chằng… Gây ra những cơn đau nhức, không được điều trị, chăm sóc có thể dẫn đến viêm và có nguy cơ cao bị viêm khớp.
  • Thoái hóa đĩa đệm: Theo thời gian đĩa đệm có thể bị thoái hóa, làm tăng ma sát giữa hai đốt sống, kích ứng đĩa đệm xung quanh. Gây ra những cơn đau nhức lưng khi ngồi lâu hoặc hoạt động.
  • Phình đĩa đệm (Phồng đĩa đệm): Một đĩa đệm bị phình lồi, di chuyển ra vị trí vốn có của nó. Gây đau dây thần kinh, tê bì, ngứa hoặc như bị châm chích kiến cắn, kim châm, hoạt động của người bệnh bị ảnh hưởng.
  • Đau dây thần kinh tọa: Đau nhức vùng thắt lưng cột sống lan xuống đến tận dưới lòng bàn chân, kèm theo cảm giác tê bì, châm chích.
  • Thoát vị đĩa đệm: Nhân nhầy của đĩa đệm đã bị trượt ra khỏi vị trí ban đầu, chèn ép và rễ thần kinh, ống sống gây đau nhức, tê, ngứa ran…
  • Chèn ép dây thần kinh: Đĩa đệm bị thoái hóa, thoát vị trượt ra khỏi vị trí ban đầu đè nén, chèn ép lên hệ thống rễ thần kinh gây đau nhức, cơ bị yếu, tay chân có thể bị mất cảm giác…

bệnh lý thường xảy ra ở đĩa đệm

Cách phòng ngừa các bệnh lý ở đĩa đệm

Để giữ cho đĩa đệm luôn khỏe mạnh, làm chậm quá trình thoái hóa thì mỗi người nên thực hiện những biện pháp phòng ngừa dưới đây:

  • Luôn duy trì cân nặng ở mức phù hợp tránh bị thừa cân béo phì
  • Ngủ, đi đứng và ngồi làm việc đúng tư thế, luôn ngồi, đứng lưng luôn thẳng, không bị cong
  • Hạn chế đi giày dép cao gót
  • Không nên ngồi quá lâu, thay vào đó nên đứng lên đi lại, vận động sau mỗi giờ
  • Luyện tập thể dục thể thao đều đặn phù hợp với sức khỏe, không tập luyện quá sức
  • Mang vác, nâng đỡ đồ vật đúng tư thế, hạn chế nâng đỡ đồ vật nặng
  • Không hút thuốc lá
  • Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, đầy đủ và cân bằng chất dinh dưỡng, đặc biệt những thực phẩm tốt cho cột sống, đĩa đệm

Đĩa đệm là bộ phận quan trọng trong cơ thể, chịu nhiều áp lực nên dễ bị thoát vị, thoái hóa. Chính vì thế, khi có triệu chứng bất thường như đau nhức, tê bì, vận động bị hạn chế thì có thể đĩa đệm đang có vấn đề, bạn hãy đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và có biện pháp chữa trị phù hợp.

Trong một số trường hợp phải thay đĩa đệm nhân tạo. Cùng tìm hiểu: Đĩa đệm nhân tạo là gì? Tuổi thọ bao lâu? Cần thay khi nào và giá bao nhiêu?

Trên đây là những thông tin về cấu tạo của đĩa đệm, chức năng, các bệnh lý thường gặp và cách phòng ngừa bệnh lý xảy ra ở đĩa đệm. Mong rằng chia sẻ này giúp mỗi người biết được tầm quan trọng của đĩa đệm, từ đó xây dựng lối sống, thói quen khoa học bảo vệ đĩa đệm tốt hơn, phòng ngừa bệnh xảy ra ở đĩa đệm hiệu quả.

Author: Bác sĩ Nguyễn Bá Vưỡng

Bác sĩ Nguyễn Bá Vưỡng sinh ngày 25/6/1959, quê quán Hà Nội là đại tá quân đội về hưu từng công tác tại Viện Y học cổ truyền Quân đội Việt Nam. Hiện nay, Bác sĩ Nguyễn Bá Vưỡng đang làm việc tại nhà thuốc Tâm Minh Đường. Bác sĩ Nguyễn Bá Vưỡng là người chịu trách nhiệm nội dung về các thông tin y học truyền tải trên website: https://ancotnam.vn

Bình luận