Lao cột sống là gì? Bệnh có lây, có nguy hiểm và chữa được không?

Lao cột sống hay lao xương cột sống là bệnh cực kỳ nguy hiểm. Nếu như không được phát hiện sớm và có biện pháp chữa trị đúng, kịp thời sẽ gây ra các biến chứng nặng nề. Vậy lao cột sống là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, cách điều trị và phòng ngừa như thế nào? Hay lao cột sống có lây không, có chữa được không…? Những thắc mắc này sẽ được giải đáp ngay sau đây, cùng tìm hiểu nhé!

Lao cột sống là gì?

Lao cột sống (lao xương cột sống, mục xương cột sống do lao) là một dạng lao ngoài phổi gặp phổ biến ở trong hệ vận động. Theo số liệu thống kê, lao cột sống thuộc lao xương khớp. Loại lao xương khớp chiếm khoảng 1/5 trong tổng số các trường hợp bị lao ngoài phổi (lao màng bụng, lao thận, lao màng não…), trong đó số trường hợp lao cột sống trong lao xương khớp dao động từ 25 – 87%. Ở nước ta, lao cột sống chiếm khoảng 65%/lao xương khớp.

Lao cột sống

Vị trí đốt cột sống dễ dàng bị nhiễm lao:

  • Lao cột sống ngực và lao cột sống thắt lưng là hai vị trí dễ gặp nhất chiếm khoảng 96%. Lao cột sống ngực chiếm tỷ lên nhiều nhất lên đến gần 80%. Vị trí lao cột sống thường xảy ra nhiều nhất là từ đốt sống ngực thứ 7 đến đốt sống thắt lưng thứ 3.
  • Lao đốt sống cổ thường ít gặp nhất chỉ chiếm khoảng 4%.

Nguyên nhân lao cột sống

Vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis hominis là nguyên nhân chính gây lao cột sống. Đây là loại vi khuẩn ái khí thường sinh sống, sinh sôi và phát triển ở những vùng có nhiều oxy. Trong cơ thể con người, thân đốt sống có chứa rất nhiều mạch máu, giàu oxygen (95%) nên vi khuẩn lao thường trú ngụ và phá hủy. Chỉ trong một số ít trường hợp vi khuẩn lao phá hủy cung sau đốt sống (>5%).

Lao cột sống xảy ra ở người lớn, mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là ở độ tuổi từ 21 – 30 và từ 41 – 50.

Dấu hiệu bệnh lao cột sống

Vi khuẩn lao phá hủy thân đốt sống âm thầm, từ từ theo thời gian nên đây là bệnh mãn tính thứ phát, triệu chứng dấu hiệu của bệnh cũng xuất hiện chậm. Những triệu chứng khi bị nhiễm trùng của lao xương cột sống cũng tương tự như căn bệnh lao phổi, đó là:

  • Mệt mỏi
  • Chán ăn, biếng ăn
  • Sút cân không rõ nguyên nhân
  • Bị sốt nhẹ về chiều

Các dấu hiệu tại chỗ vùng lao cột sống gồm có:

Đau nhức

Cơn đau nhức âm ỉ rồi tăng dần về chiều và kéo dài đến đêm ở vị trí đốt sống bị vi khuẩn lao tấn công. Cơn đau tăng nặng khi người bệnh đi lại hoặc ngồi lên. Triệu chứng đau sẽ ngày càng tăng theo cường độ.

  • Lao cột sống ngực: Đau khu trú ở 1 – 2 đốt sống ngực.
  • Lao thắt lưng: Cơn đau mạnh mẽ, dữ dội hơn cả chứng đau dây thần kinh tọa nếu như vi khuẩn lao đã phá hủy cột sống thắt lưng trầm trọng. Lúc này con đau sẽ lan theo các rễ dây thần kinh bị chèn ép, 1 – 2 chân bị co giật. Cơn đau giả thần kinh tọa được coi là ám ảnh “kinh hoàng” cho người bệnh lao bị lao cột sống thắt lưng thấp.

Dấu hiệu bệnh lao cột sống

Xảy ra rối loạn biến dưỡng móng, lông và da

Lao cột sống có thể gây chèn ép rễ thần kinh dẫn đến tình trạng rối loạn biến dưỡng móng, lông và da. Tình trạng này thường gặp ở hai chân.

Áp xe lao

Vị trí thường bị áp xe lao là ổ bụng dưới bên trái hoặc bên phải. Áp xe phồng lên, khi quá lớn khối áp xe sẽ chui qua dây chằng bẹn, di chuyển xuống đùi, quan sát sẽ thấy áp xe có hình nút áp.

Cũng có thể, áp xe lao lớn sau mông ở vị trí vùng tam giác Petit trên mào chậu sau, rồi sau đó di chuyển xuống vùng u tọa hoặc mặt ngoài đùi.

Khối áp xe quá lớn ở dưới da sẽ dẫn đến tình trạng vỡ và chảy mủ ra da. Vị trí bị chảy mủ rất khó khăn để có thể lành nếu như tình trạng áp xe lao không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Teo chân

Hai chân dần bị teo nhỏ lại, điển hình là vùng bắp chuối chân hoặc vùng trước ngoài cẳng chân. Nguyên nhân là do rễ thần kinh bị chèn ép.

Bị liệt vận động hai chân

Hầu hết trường hợp bị liệt vận động hai chân là do lao cột sống ngực thấp. Nguyên nhân là do tủy sống bị chèn ép. Đây là biến chứng cực kỳ nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong.

Lao cột sống có lây không?

Lao cột sống là bệnh lây nhiễm, có thể truyền từ người sang người nếu nguyên nhân gây lao cột sống là do bị lao phổi. Vi khuẩn lao phổi xâm nhập vào cơ thể, lẫn trong máu sẽ di chuyển đến những bộ phận của xương khớp. Sau đó, trú ngụ rồi phá hủy xương khớp âm thầm.

Mặc dù vậy, khả năng lây nhiễm lao cột sống thấp hơn nhiều so với lao phổi.

Lao cột sống có nguy hiểm không?

Là một bệnh nguy hiểm, nếu như không nhận biết, phát hiện sớm và có biện pháp chữa trị kịp thời, lao cột sống sẽ gây ra các biến chứng nặng nề sau:

  • Mục đốt sống
  • Áp xe lao cột sống, rò mủ ra ngoài, chỗ rò mủ khó lành
  • Bị liệt hai chân, liệt tứ chi
  • Gây viêm màng nhện tủy, thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm
  • Rối loạn đại tiểu tiện
  • Tử vong

Lao cột sống có nguy hiểm không

Chẩn đoán lao cột sống

Để chẩn đoán được lao cột sống, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện các xét nghiệm sau:

  • Chụp X-quang cột sống: Quan sát được hình ảnh cột sống bị tổn thương, nhất là vị trí đĩa đệm.
  • Xét nghiệm tốc độ máu lắng
  • Phản ứng Mantoux (+)
  • Xét nghiệm PCR
  • Khám vi trùng lao

Lao cột sống có chữa được không?

Ngày nay, với sự tiến bộ của y học hiện đại, bệnh lao cột sống có thể chữa khỏi hoàn toàn trong thời gian kéo dài từ 9 – 12 tháng. Tuy nhiên, để có thể chữa khỏi được thì trong quá trình điều trị người bệnh cần phải:

  • Tuyệt đối tuân theo phác đồ của bác sĩ.
  • Cần uống đúng đủ và đều, không tự ý giảm liều lượng hoặc ngừng sử dụng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ.
  • Trong quá trình điều trị, bác sĩ sẽ theo dõi nghiêm ngặt, nếu có tác dụng phụ không mong muốn xảy ra sẽ phát hiện và xử lý kịp thời.

Điều trị lao cột sống

Tùy thuộc vào tình trạng bệnh đang ở mức độ nào mà bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện biện pháp điều trị phù hợp.

Điều trị bảo tồn

Phác đồ điều trị lao xương cột sống gồm: Chữa lao cột sống và điều trị các vấn đề liên quan đến cột sống.

Thuốc chống lao cột sống: Giống với phác đồ điều trị lao phổi theo đường uống hoặc tiêm. Khi dùng thuốc chống lao, người bệnh bắt buộc nằm nghỉ ngơi ở trên giường cứng trong thời gian từ 4 – 5 tuần. Sau thời gian này, thì ngoài uống thuốc chống lao còn phải kết hợp với chế độ luyện tập theo sự hướng dẫn của các chuyên gia nhằm phòng ngừa bị cứng khớp.

Điều trị các bệnh liên quan đến cột sống:

  • Hạn chế mang vác, bưng bê các vật nặng quá sức
  • Sử dụng thuốc giảm đau
  • Có chế độ nghỉ ngơi khoa học
  • Bị gù cột sống nhưng chưa dẫn đến tình trạng chi bị yếu hoặc liệt thì có thể dùng nẹp cố định

Phẫu thuật

Theo số liệu thống kê, có khoảng 12% người bệnh cần phải được thực hiện phẫu thuật điều trị (thường là trường hợp xảy ra áp xe lao, ổ áp xe đã quá lớn, chèn ép vào tủy). Các phương pháp phẫu thuật:

  • Phẫu thuật Hodgson, phẫu thuật Hong Kong (phẫu thuật kinh điển): Dọn dẹp các ổ lao, rồi ghép xương liên đốt từ đốt cột sống lành trên qua đốt cột sống lành dưới. Sau mổ, người bệnh phải nằm chờ để xương lành lên đến 2 tháng.
  • Phẫu thuật viên: Sử dụng thêm dụng cụ để cố định cột sống trước hoặc sau khi mổ. Sau mổ vài ngày, người bệnh có thể ngồi lên để thực hiện tập luyện đi lại

Điều trị lao cột sống

Lưu ý: Người bệnh lao cột sống dù được chỉ định điều trị bảo tồn hay thực hiện phẫu thuật thì vẫn bắt buộc phải uống thuốc kháng lao.

  • Uống đều đặn, liên tục đủ 12 tháng
  • Uống vào buổi sáng khi đang đói
  • Uống đúng theo liều lượng của bác sĩ kê đơn
  • Thông thường phải uống ít nhất hai loại thuốc diệt trùng

Cách phòng bệnh lao cột sống

Các tốt nhất để phòng ngừa được lao xương cột sống là thực hiện những biện pháp sau:

  • Xây dựng và duy trì được lối sống lành mạnh, khoa học, tránh tiếp xúc với bụi bẩn, hóa chất độc hại
  • Không hút thuốc lá, thuốc lào, tránh đến những nơi nhiều khói thuốc lá
  • Hạn chế tiếp xúc với những người bị bệnh lao phổi, nếu bắt buộc phải tiếp xúc thì cần phải có biện pháp phòng ngừa lây nhiễm
  • Tránh đến nơi tụ tập đông người
  • Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm và có biện pháp điều trị kịp thời

>> GÓC GIẢI ĐÁP: Bột rắn lục chữa thoái hóa cột sống được không?

Những thông tin về lao cột sống trên đây hy vọng giúp bạn hiểu hơn về căn bệnh này. Biết được bệnh có nguy hiểm không, có lây nhiễm không, có chữa khỏi không, cách điều trị, phòng ngừa như thế nào… Từ đó, bảo vệ sức khỏe của mình và người thân tốt hơn.

Author: Bác sĩ Lương Đức Chương

Bác sĩ Lương Đức Chương sinh ngày 02/2/1954, quê quán Hà Nội là Thượng tá quân đội về hưu từng công tác tại Học viện Quân Y Việt Nam. Hiện nay, Bác sĩ Lương Đức Chương đang làm việc tại nhà thuốc Tâm Minh Đường. Bác sĩ Lương Đức Chương là người chịu trách nhiệm nội dung về các thông tin y học truyền tải trên website: https://ancotnam.vn

Bình luận